- Key Focus Areas
- Enquiries and Complaints
- Human Rights
- EEO
- The Treaty
- Disabled People
- Race Relations
- International & UN
- Office of Human Rights Proceedings
- Library
Human Rights Environment
Samoan
Ulufale Maia i le ‘upega o feso’ota’iga a le Komisi o Āiā Tatau a Tagata Soifua
E sapasapaia fa’apitoa e le Komisi āiā tatau a tagata soifua e ‘avea ma fa’avae mo se atunu’u e faimea tonu ma agalelei i tagata ‘uma o Niu Sila.
‘Ua fa’ata’atitia i totonu o le Tulāfono o Āiā Tatau a Tagata Soifua tiute o le Komisi:
- E na te fautua ai ma si’i le tūlaga o le fa’aaloalo ma se mālamalamaga o āiā tatau i totonu o le atunu’u o Niu Sila
- E na te tima’i le vālelei i le vafeagai ai o tagata ta’ito’atasi fa’apea fo’i ma aganu’u ma gagana ‘ese’ese i totonu o le atunu’u o Niu Sila
- E na te ta’ita’i, fuafua, va’ava’ai, faufautua, iloilo ma feso’ota’i i avanoa tutusa o vāega tau gāluega.
E mafai fo’i e le Komisi ona fofō fa’afītāuli e fa’asino i le fa’ailoga tagata soli tulāfono. ‘Āfai ‘e te talitonu ‘ua tupu se fa’ailoga tagata e fa’asino ia te ‘oe, e mafai ona ‘e fesili i le Komisi mo se fesoasoani.
Fa’ailogatagata Solitulāfono
E puipuia e le Tulāfono o Āiā Tatau 1993 tagata i totonu o Niu Sila mai le fa’ailoga tagata i ni vāega o le soifuaga. I lalo o lea Tulāfono e faufautua ai le Komisi i ni fa’afītāuli e aofia ai le fa’ailoga tagata. E solitulāfono le fa’ailoga tagata pe’āfai e māfua ona o se tasi o mea nei:
- Ali’i / tama’ita’i pē ma’itō fo’i
- Fa’aipoipo pē leai, e aofia ai ma le nonofo fa’aulugali’i o ni ali’i po’o ni tama’ita’i
- Itū’āiga tapua’iga
- Talitonuga fa’avae i mea e tonu
- Lanu
- Itū’āiga tagata
- Aganu’u po’o le atunu’u e sau ai
- Tūlaga lē ‘Āto’atoa
- Matua
- Tāofi Fa’apolokiki
- Faigāluega pē leai
- Tūlaga o le ‘Āiga
- Fa’afāteine/ fa’afātama.
E fa’asāina i le tulāfono isi fa’ailogatagata e aofia ai ‘ia itū’āiga tagata, fa’asoesā ona o se itū’āiga tagata, fa’asoesā ‘ona ‘o se ali’i po’o se tama’ita’i ma le faia fua e aunoa ma se māfua’aga tatau.
E solitulāfono le fa’ailogatagata pe’ā tupu mai i luga o se tasi o tūlaga fa’asāina fa’apea fo’i ma totonu o se tasi o vāega fa’asāina o le soifuaga lautele. ‘O nei vāega e aofia ai:
- Gāluega fa’alemālō po’o vāega o le soifuaga lautele
- Gāluega
- Ulufale atu i a’oa’oga
- Ulufale atu i nofoaga faitele, ta’avale ma nofoaga fa’aaogāina mo mea ‘ese’ese
- Mauagōfie o ‘oloa ma tautua ‘ese’ese
- Mauagōfie o ‘ele’ele, fale ma mea e nonofo ai
- Fa’alāpotopotoga tau Gaosimea ma gāluega fa’aporōfesa, tino e pāsia mea ‘ese’ese ma tino e ‘a’oa’oina mai a’oa’oga o matātā ‘ese’ese
- Pisinisi faipāga.
‘Ua fa’apupulaina fo’i e le tulāfono ni vāega ‘olo’o fa’amatala ai le lē solitulāfono o nisi itū’āiga fa’ailogatagata. ‘Ua fa’aigoaina nei mea o ‘vaganā ai’. Mo nisi fa’amatalaga fa’aopoopo e uiga i le fa’ailoataga fa’afeso’ota’i le Komisi i se tasi o ‘auala ‘ua fa’amanino atu i lalo.
Fōfō o Fa’afītāuli
‘O le tofi po’o tiute o le vāega o le Komisi e ta’ua ‘o le ‘Au e Fofōina Fa’afītāuli ‘o la latou gāluega lea o le fofōina o fa’afītāuli. ‘O le ‘aufofō e lē fa’aitū’au a latou faiga ma e latou te lē gālulue mo se itū ‘olo’o a’afia i se fa’afītāuli. ‘Oletautua a le ‘Au e Fofōina Fa’afītāuli e:
- Fai fua
- E lē fa’ailoaina ma e puipuia fo’i na’o ē e a’afia ai
- E lē mana’omia le iai o ni lōia a ni itū.
‘O le sini o gāluega fa’atino a le Komisi i le fofōina o fa’afītāuli ‘o le ‘ausia lea o ni fofō e tonu ma lelei ma e vave ‘ausia i se taimi vave, ma e aofia ai se fa’atinoga e mafai ona aofia ai ma:
- Fetusia’iga
- Fetelefonia’iga
- Fono fa’afesāga’i
‘O fa’ai’uga o fa’afītāuli e mafai ona a’afia ai ni togafitiga e aofia ai se fa’ato’esega po’o se maliega e ‘aua ne’i toe fa’ailogatagata i le lumana’i.
Faiga o se tagi
‘Āfai e fiafai sau tagi i lalo o le Tulāfono o Āiā Tatau fa’amolemole e fa’afeso’ota’i le Lainaofa’amatalaga a le Komisi:
- Telefoni: 0800 496 877 (faifua le vili mamao)
- Fesi: 09 375 8611 (Fa’apito ‘ia: Lainaofa’amatalaga)
- Email: infoline@hrc.co.nz
- TTY: 0800 150 111
‘O nisi nei o feso’ota’iga i nisi fa’amatalaga i [LE GAGANA SAMOA] e maua i lenei ‘upega o feso’ota’iga:
- About the Human Rights Commission
- Do you have a human rights complaint? (PDF 430kb)
- ‘English Language Only’ policies in the Workplace / O Tulafono i le ‘Gagana Peretania’ i totonu o fale faigaluega
- Human rights enquiries and complaints / Āiā tatau fa’aletagata mo su’esu’ega ma fa’aseā
- Racial harassment / Fa’amatalaga i Fa’atuatuaga ‘Ese’ese
- Sexual harassment / Āmioga fiafai`āiga fa’asoesā
- What is the Human Rights Commission?/O le ā le Komisi o Āiā-tatau [a tagata]?
- Your rights as a pregnant worker / ‘O ou āiā tatau fa’aletagata faigaluega a’o e ma’itaga
- Pepa fa’asea (complaint form)
- Fa’amatalaga i Fa’atuatuaga Eseese (Statement on Religious Diversity)
- Va Fealoaloa’i o atunu’u i le 2008 (Race Relations in 2008: Overview)
- O au aia tatau pe a fa’apea o oe o se tina o lo’o fa’asusuina lau tama (Your rights as a breastfeeding mother)
- O le Otootoga o Fa’amatalaga mai le Pulega (To Be Who I Am: Executive Summary) (Word 75Kb)
- Ofisa o le Komesina Silio Malo Aufaatasi mo aia Tatau a Tagata Soifua (Universal Declaration of Human Rights)